27.X.1996 roku minęła trzechsetna rocznica urodzin św. Alfonsa Liguori, wielkiego czciciela Maryi. W niedużej książeczce pt. „Uwielbienia Maryi” napisał on m.in.: „Ci, którzy kochają Maryję, nazywają Ją Matką. Można powiedzieć, że nie potrafią nazywać Jej w inny sposób, gdyż Ona zrodziła nas do życia na Kalwarii, ofiarowując swego Syna dla naszego odkupienia".

      Niech ten tekst posłuży jako motto do krótkiej historii tego wizerunku Maryi.

Jednym z najczęściej używanych wśród chrześcijan wezwań odnoszących się do Matki Bożej jest zawołanie: „Nieustająca Pomoc”. Przede wszystkim sięgają po nie ci najbardziej smutni i potrzebujący, którzy odczuwają szczególnie wielką potrzebę miłości, wsparcia i opieki. Oryginał obrazu jest wschodnią ikoną, przedstawiającą Matkę Bożą Bolesną. Ikona ta została namalowana, by pobudzić naszą nadzieję i ożywiać modlitwę. Jej duchowe przesłanie jest więc ważniejsze od jej piękna artystycznego.

Patrząc na wizerunek Matki Bożej Nieustającej Pomocy należy mieć zawsze na uwadze fakt, iż mamy do czynienia z ikoną, namalowaną przez anonimowego autora według stylu Matki Bożej Bolesnej.

Greckie słowo eikón, od którego pochodzi termin ikona, oznacza obraz. Pismo Święte Nowego Testamentu słowo to stosuje przede wszystkim i na pierwszym miejscu do Jezusa Chrystusa. To On jest obrazem (ikoną) niewidzialnego Boga (np. Kol 1,15; Hbr 1,3). Mówiąc jednak potocznie o ikonie, wskazujemy na obraz przedstawiający Chrystusa, Matkę Najświętszą lub świętych.

      Ikona jest jednak czymś więcej aniżeli zwykłym przedstawianiem czy pamiątką wydarzeń bądź osób z przeszłości. Ikona czyni obecnym to, co przedstawia. Jest ona miejscem spotkania tajemnicy Boga z ludzką rzeczywistością. Dlatego ikona nigdy nie jest zwyczajnym elementem dekoracji ołtarza. Ona jest ołtarzem niejako sama w sobie.

      Większość twórców ikon to anonimowi malarze. Tak też jest z ikoną MBNP, chociaż z dużym prawdopodobieństwem można przypuszczać, że jej autor był mnichem pochodzącym z wyspy Krety.

 

**************

 

    Wizerunek Matki Bożej Nieustającej Pomocy został namalowany na desce o wymiarach 54 cm x 41,5 cm. Na przestrzeni wieków otrzymał dwa główne tytuły: Matka Boża Bolesna, trzymająca na ramieniu swego Syna, mającego kiedyś podjąć mękę krzyżową, o czym świadczą przedstawione po bokach anioły, niosące narzędzia tej męki. Drugi natomiast tytuł: Matka Boża Nieustającej Pomocy, wyrósł z pobożności, która dopatrywała się w wizerunku ikony, czule spoglądającąna swych czcicieli Matkę, gotową pośpieszyć im z pomocą w każdej potrzebie.

     Ikona przedstawia cztery święte postacie: Dziewicę Maryję, Dzieciątko Jezus oraz świętych archaniołów Michała i Gabriela. Postacie te opisują litery, umieszczone w tle ikony:

• Jezus Chrystus (po prawej stronie głowy Dzieciątka Jezus)
  
• OAM      Archanioł Michał (nad aniołem, po lewej stronie oglądającego obraz)
  
• OAG Archanio

     Maryja, a właściwie połowa Jej postaci, jest przedstawiona w czerwonej tunice, granatowym płaszczu od spodu zielonym i w niebieskim nakryciu głowy, przykrywającym włosy i czoło. Na welonie, w jego środkowej części, znajduje się złota gwiazda z ośmioma prostymi promieniami, a obok malarz umieścił krzyż promienisty na wzór gwiazdy. Głowę Najświętszej Dziewicy otacza, tak charakterystyczna dla szkoły kreteńskiej, kolista aureola.

      Oblicze Maryi jest lekko pochylone w stronę Dzieciątka Jezus trzymanego na lewej ręce. Prawą, dużą dłonią o nieco dłuższych palcach, charakterystycznych dla obrazów typu „Hodigitria” – znaczy „wskazująca drogę”, Maryja obejmuje ręce Zbawiciela. W spojrzeniu Jej można wyczytać czuły smutek, a nie patrzy na swojego Syna, lecz wydaje się przemawiać do patrzącego na obraz. Miodowego koloru oczy i mocno podkreślone brwi dodają Jej obliczu piękna i wyniosłości

      Dzieciątko Jezus jako jedyne przedstawione jest w całości. Spoczywając na lewym ramieniu Matki, swoimi rączkami ujmuje mocno Jej prawą dłoń. Przyodziane jest w zieloną tunikę z czerwonym pasem i okryte czerwonym płaszczem. Opadający prawy sandał z nóżki pozwala dostrzec spód stopy, co może symbolizować prawdę, że będąc Bogiem jest także prawdziwym człowiekiem. Jezus posiada włosy koloru kasztanowego, a Jego rysy twarzy są bardzo dziecięce. Stopy i szyja Dzieciątka wyrażają jakby odruch nagłego lęku przed czymś, co ma niechybnie nadejść. Tym natomiast, co wydaje się przerażać małego Jezusa, jest wizja męki i cierpienia, wyrażona poprzez krzyż i gwoździe niesione przez Archanioła Gabriela. Po drugiej stronie obrazu Archanioł Michał ukazuje inne narzędzia męki krzyżowej: włócznię, trzcinę z gąbką i naczynie z octem.

    Maryja, pomimo że jest największą postacią obrazu, nie stanowi jego centralnego punktu. W geometrycznym środku ikony znajdują się połączone ręce Matki i Dziecięcia, przedstawione w taki sposób, że Najświętsza Dziewica wskazuje na swojego Syna, Zbawiciela i Syna Bożego w jednej Osobie, Który ofiarował życie za nas wszystkich. Mamy tutaj do czynienia z typem ikony zwanej „hodigitria” – bo Maryja wskazuje na Chrystusa, Który sam siebie nazwał „Drogą, Prawdą i Życiem” (J 19,25).

    23 czerwca 1867 roku dziekan Kapituły Watykańskiej uroczyście koronował Obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy, wyrażając tym samym oficjalnie akt uznania dla maryjnej ikony, czczonej od kilku już wieków. Od tego momentu nabożeństwo do Matki Nieustającej Pomocy zaczęło nieustannie wzrastać, rozszerzając się po całym świecie.

    W roku 1876 ustanowiono święto Błogosławionej Dziewicy Maryi pod wezwaniem Nieustającej Pomocy, z własnym oficjum, modlitwami i czytaniami mszalnymi. Początkowo celebrację tego święta ustalono na niedzielę poprzedzającą uroczystość św. Jana Chrzciciela, później natomiast wyznaczono 27 czerwca jako dzień poświęcony Matce Bożej Nieustającej Pomocy.

**************